Spurt og svarað um skyldu- og viðbótarlífeyrissparnað

• Af hverju ætti ég að vera með viðbótarlífeyrissparnað?
  Allur sparnaður er af hinu góða. Viðbótarlífeyrissparnaður er einföld og hagkvæm leið til að auka lífeyrissparnað og bæta þannig lífsgæði á efri árum. Sparnaðurinn er mjög hagstæður í samanburði við annan sparnað, vegna skattalegs hagræðis og mótframlags launagreiðanda. Þeir sem ekki eru í viðbótarlífeyrissparnaði eru í raun að hafna þeirri launahækkun sem felst í mótframlagi launagreiðanda.
• Er hægt að breyta um fjárfestingarleið?
  Sjóðfélagar geta flutt inneign milli fjárfestingarleiða og/eða greitt framtíðariðgjöld í aðra fjárfestingarleið. Fjölbreyttar fjárfestingarleiðir með mismunandi fjárfestingarstefnu eru í boði.
• Er skylda að greiða í lífeyrissjóð?
  Já, samkvæmt lögum nr. 129/1997 skulu allir starfandi einstaklingar greiða í lífeyrissjóð frá 16 til 70 ára aldurs.
• Ég á lífeyrisréttindi í mörgum lífeyrissjóðum. Get ég flutt þau í einn sjóð?
  Það er ekki heimilt að flytja réttindi á milli lífeyrissjóða meðan einstaklingar eru á vinnumarkaði og greiða í lífeyrissjóð. En lífeyrissjóðir hafa gert með sér ákveðið samkomulag sem kallað er Samkomulag um samskipti lífeyrissjóða sem m.a. einfaldar umsækjendum að sækja um útgreiðslu lífeyris. Umsækjandi skal skila umsókn um lífeyri í úrskurðarsjóð þ.e. í þann lífeyrissjóð sem greitt hefur verið mest til, eða greitt var til síðast. Úrskurðarsjóðurinn sér svo um að senda umsókn og fylgigögn á aðra þá sjóði sem eru aðilar að Samkomulagi um samskipti lífeyrissjóða, ef umsækjandi á réttindi í öðrum sjóðum. Á þetta jafnt við um umsóknir um útgreiðslu elli-, maka-, barna- og örorkulífeyris. Elli-, maka- og barnalífeyrir er greiddur sjálfstætt út úr hverjum sjóði fyrir sig. Örorkulífeyrir er einnig greiddur sjálfstætt út úr hverjum sjóði fyrir sig nema ef örorkulífeyrisréttindi í öðrum sjóði eru óveruleg þ.e. undir 2 SAL stigum, þá eru þau flutt til úrskurðarsjóðsins og greidd út samhliða örorkulífeyrisréttindum úr þeim sjóði. Umsækjandi þarf því aðeins að sækja um hjá einum lífeyrissjóði, sem er aðili að Samkomulagi um samskipti lífeyrissjóða, sem annast þá upplýsingagjöf til annarra sjóða til að þeir geti hafið útgreiðslu. Athugið að ekki eru allir lífeyrissjóðir landsins aðilar að Samkomulagi um samskipti lífeyrissjóða. Sækja þarf sérstaklega um útgreiðslur lífeyris til þeirra lífeyrissjóða sem ekki eru aðilar að samkomulaginu. Nánari upplýsingar um það á ll.is. Athugið að samkomulag þetta gildir aðeins um útgreiðslu lífeyrisréttinda en ekki séreignar. Sjálfur þarf sjóðfélagi að sækja um í öllum þeim sjóðum sem hann kann að eiga séreign í.
• Fylgist einhver með því hvort greitt er í lífeyrissjóð?
  Skattayfirvöld hafa eftirlit með því að greitt sé tilskilið lágmarksiðgjald í lífeyrissjóð og lífeyrissjóðir upplýsa skattayfirvöld um iðgjaldagreiðslur sjóðfélaga.
• Get ég breytt forsendum lífeyrissamnings míns í Netbanka Arion banka?
  Já, undir Lífeyrissparnaður í Netbanka Arion banka getur þú breytt forsendum samnings án undirritunar eyðublaða. Þar getur þú breytt um fjárfestingarleið, hækkað eða lækkað prósentu viðbótariðgjalds, breytt um samtryggingarleið, tilkynnt um nýjan launagreiðanda eða breytt heimilisfangi. Hafir þú ekki ekki aðgang að netbankanum nú þegar, þá þarftu að fara í næsta útibú Arion banka og framvísa skilríkjum. Einnig má nálgast eyðublöð vegna breytinga þar.
• Get ég tryggt mér lágmarkslífeyri með því að vera með viðbótarlífeyrissparnað?
  Nei, til þess að tryggja þér lágmarkslífeyri verður þú að greiða skylduiðgjald í lögbundinn lífeyrissjóð.
• Get ég valið hvar ég ávaxta viðbótarlífeyrissparnað?
  Þú hefur frjálst val um hvar þú ávaxtar þinn viðbótarlífeyrissparnað. Þú þarft ekki að greiða hann í sama lífeyrissjóð og þú greiðir skylduiðgjaldið þitt. Til viðbótar við lífeyrissjóði er bönkum, verðbréfafyrirtækjum og líftryggingafélögum heimilt að ávaxta viðbótarlífeyrissparnað.
• Get ég valið mér lífeyrissjóð?
  Já, svo framarlega sem kjarasamningur eða ráðningarsamningur sem þú ert aðili að kveða ekki á um annað. Sért þú í vafa, getur þú haft samband við samtök vinnuveitenda eða stéttarfélög, til að fá upplýsingar um gildandi kjarasamninga. Sjálfstæðir atvinnurekendur hafa frjálst val um lífeyrissjóð.
• Hvað er bundin séreign?
  Bundin séreign myndast hjá þeim sem greiða skylduiðgjald sitt í Erfanlegu leiðina í Frjálsa lífeyrissjóðnum, en hluti af skylduiðgjaldinu rennur í bundna séreign. Hægt er að velja milli fjögurra fjárfestingarleiða, auk Ævilínu fyrir bundna séreign. Kostur bundinnar séreignar er m.a. sá að hún erfist að fullu til erfingja við andlát sjóðfélaga. Bundin séreign er greidd út vegna aldurs og andláts sjóðfélaga, ekki vegna örorku sjóðfélaga.
• Hvað er frjáls séreign?
  Hluti skylduiðgjalds í Frjálsu leiðinni og Erfanlegu leiðinni í Frjálsa lífeyrissjóðnum rennur í frjálsa séreign. Einnig renna öll iðgjöld í viðbótarlífeyrissparnaði Frjálsa lífeyrisjóðsins, Lífeyrisauka, Vista og S-deildar LSS í frjálsa séreign. Séreign erfist að fullu og er einn af ótvíræðum kostum Frjálsa lífeyrissjóðsins og fékk hann m.a. verðlaun IPE fyrir uppbyggingu sjóðsins. Hægt er að velja milli fjögurra fjárfestingarleiða, auk Ævilínu fyrir frjálsa séreign. Með frjálsri séreign tryggirðu þér útgreiðslur strax eftir 60 ára aldur eða hærri útgreiðslur á fyrstu árunum eftir starfslok með því að taka hana út samhliða ellilífeyrisgreiðslum úr samtryggingu, allt eftir því hvað hentar þér þegar þar að kemur. Frjáls séreign er greidd út vegna aldurs, örorku eða andláts sjóðfélaga.
• Hvað er samtrygging?
  Í samtryggingu mynda iðgjöld ekki sjálfstæða erfanlega eign heldur veita þau ákveðin réttindi. Iðgjöldin greiðast í sameiginlegan sjóð og sumir fá meira úr honum en þeir hafa lagt til, aðrir minna, svipað og tíðkast með aðrar tryggingar. Samtrygging tryggir þér elli-, maka-, barna- og örorkulífeyri og eru réttindi til lífeyris óháð kyni, heilsufari, hjúskaparstöðu og fjölskyldustærð.
• Hvað kostar að flytja inneign á milli fjárfestingarleiða?
  Arion banki og Frjálsi lífeyrissjóðurinn hafa ákveðið að fella niður gjald vegna flutnings á inneign sjóðfélaga í lífeyrissparnaði á milli fjárfestingarleiða innan sama sjóðs. Ekkert gjald hefur verið tekið vegna fyrsta flutnings inneignar, innan almanaksárs, úr einni fjárfestingarleið yfir í aðra, ef flutningurinn er innan sama sjóðs. Nú hefur verið ákveðið að allir flutningar á milli fjárfestingarleiða með fyrrgreindum hætti og innan nefnds tíma, verði gjaldfrjálsir.
• Hvað kostar að flytja inneign á milli lífeyris- og séreignarsjóða innan Arion banka?
  Arion banki og Frjálsi lífeyrissjóðurinn hafa ákveðið að lækka gjald vegna flutnings á inneign sjóðfélaga í lífeyrissparnaði á milli þeirra lífeyris- og séreignarsjóða sem bankinn rekur, úr 1% í 0,25% af fluttri inneign.
• Hver er uppsagnarfrestur viðbótarlífeyrissparnaðar?
  Með lagabreytingu í lok desember 2008 styttist uppsagnarfrestur viðbótarlífeyrissparnaðar úr 6 mánuðum í 2 mánuði og sama gildir um flutninga á milli sjóða.
• Hverjir eru aðrir kostir viðbótarlífeyrissparnaðar?
  Viðbótarlífeyrissparnaður er þín eign. Ekki er hægt að gera fjárnám í lífeyrissparnaði, veðsetja hann eða framselja, enda á hann að tryggja framfærslu sjóðfélaga eftir starfslok. Við andlát sjóðfélaga fellur lífeyrissparnaðurinn til erfingja og skiptist milli þeirra eftir reglum erfðalaga. Auk þess er lífeyrissparnaður mjög þægilegt sparnaðarform þar sem launagreiðandi sér um greiðslurnar. Ábyrgðarsjóður launa ábyrgist greiðslur þannig að innheimtuþjónusta iðgjalda er ókeypis. Viðbótarlífeyrissparnaður er frádráttarbær frá tekjuskattstofni, tekjuskattur er ekki greiddur fyrr en við útgreiðslu og því er um frestun á tekjuskatti að ræða. Auk þess greiðir þú ekki fjármagnstekjuskatt af viðbótarlífeyrissparnaði.
• Hvernig er rekstarform lífeyris- og séreignarsjóða í vörslu Arion banka?
  Arion banki er vörsluaðili sjóðanna en rekstur þeirra er aðskilinn rekstri bankans. Inneign sjóðfélaga er aðskilin eignum bankans og því ekki hægt að ráðstafa henni upp í skuldbindingar bankans.
• Hvernig geri ég samning um viðbótarlífeyrissparnað?
  Hægt er að nálgast samninga í næsta útibúi Arion banka, á www.arionbanki.is/lifeyrir eða á www.frjalsilif.is undir liðnum umsóknir. Einnig geturðu haft samband við sérfræðinga í Lífeyrisþjónustu Arion banka í síma 444 7000 eða í gegnum tölvupóst á netfangið lifeyristhjonusta@arionbanki.is og þú færð samning sendan í póstii. Þú þarft svo að skila samningnum útfylltum og undirrituðum í næsta útibú Arion banka eða senda á neðangreint heimilisfang: Lífeyrisþjónusta Arion banka, Laugavegi 120, 3 hæð, 105 Reykjavík.
• Hvernig sæki ég um aðild að skyldulífeyrissparnaði Frjálsa lífeyrissjóðsins?
  Hægt er að nálgast umsókn í næsta útibúi Arion banka eða á www.frjalsilif.is undir liðnum umsóknir og eyðublöð. Einnig geturðu haft samband við sérfræðinga í Lífeyrisþjónustu Arion banka í síma 444 7000 eða í gegnum tölvupóst á netfangið lifeyristhjonusta@arionbanki.is og þú færð umsóknareyðublað sent í pósti. Þú þarft svo að skila umsókn útfylltri og undirritaðri í næsta útibú Arion banka eða senda á neðangreint heimilisfang: Lífeyrisþjónusta Arion banka, Laugarvef 120, 3 hæð, 105 Reykjavík
• Hvers vegna er mikilvægt að greiða í lífeyrissjóð?
  Lífeyrissjóðir veita sjóðfélögum sínum verðmæt réttindi. Með greiðslu í lífeyrissjóð ávinna sjóðfélagar sér rétt á lífeyrisgreiðslum til æviloka auk þess að ávinna sér og fjölskyldum sínum örorku- og barnalífeyri við starfsorkumissi og maka- og barnalífeyri við fráfall.
• Hversu hátt hlutfall af launum get ég greitt í viðbótarlífeyrissparnað?
  Auk lágmarksiðgjalds í lífeyrissjóð er hægt að greiða viðbótariðgjald í séreignarsjóð. Þú getur lagt fyrir allt að 2% af launum í viðbótarlífeyrissparnað. Ef þú leggur fyrir 2% af launum í viðbótarlífeyrissparnað færð þú 2% mótframlag frá launagreiðanda skv. flestum kjarasamningum.
• Hversu oft fæ ég sent yfirlit?
  Yfirlit eru send út tvisvar á ári, en einnig getur þú nálgast yfirlit þín í Netbanka Arion banka. Viljir þú aðgang að netbankanum, þá þarftu að fara í næsta útibú Arion banka og framvísa skilríkjum.
• Hvert er lágmarksiðgjald í lífeyrissjóð? Má greiða meira?
  Skyldulífeyrissparnaður skal nema 12% af tekjum fyrir skatt, en samkvæmt flestum kjarasamningum skiptist það í 8% framlag launagreiðenda og 4% framlag launafólks. Sjálfstæðir atvinnurekendur greiða hvort tveggja og er heildarframlag þeirra því 12%. Greiða skal 12% af öllum launum eða þóknunum sem skattskyld eru, svo sem yfirvinnu, nefndarstörfum og atvinnuleysisbótum. Ekki þarf þó að greiða af hlunnindum sem greidd eru í fríðu, svo sem fatnaði, fæði og húsnæði, eða af launum sem ætluð eru til endurgreiðslu á útlögðum kostnaði, t.d. ökutækjastyrk, dagpeningum og fæðispeningum. Enn fremur skal ekki greiða iðgjald af bótum frá Tryggingastofnun ríkisins, slysa- og sjúkradagpeningum úr sjúkrasjóðum stéttarfélaga og bótum tryggingafélaga vegna atvinnutjóns af völdum slysa.
• Má ég veðsetja lífeyrissparnaðinn minn?
  Ekki er leyfilegt að veðsetja lífeyrissparnað.
• Má ganga að viðbótarlífeyrissparnaði mínum ef ég stend ekki við fjárhagslegar skuldbindingar mínar?
  Inneign er ekki aðfararhæf og því er ekki hægt að ganga að henni vegna fjárhagslegra skuldbindinga.